 |
 |
 |
 |
||
 |
|||||
 |
|||||
|
اتـــــــــــــــــــــــاق بـــــــــــــــــــــــازرگـــــــــــــــــــــــانـــــــــــــــــــــــی و صـــــــــــــــــــــــنــــــــــايــــــــــع و مــعـــــــــــــــــــــــادن ايـــــــــــــــــــــــــران |
|||||
|
خانه | نشريات | قوانين | اتاقهای مشترک | شعب اتاق | اتحاديه ها | کشورهای خارجی | اتصالات | دفترچه تلفن | تماس با اتاق |
|||||
| مليله سازي |
| مليله سازي يکي از برجسته ترين صنايع فلزي ايران است که بدليل ظرافت هايي که در آنبکار ميرود تلفيق بليغي از هنر و حوصله محسوب ميگردد. |
| قديميترين اشيا مليله ايران به روايت اکثر محققان به سالهاي 550 تا 330 پيش از ميلادمسيح متعلق است چه آنکه طي سالهاي ياد شده بدليل رواج استعمال ظروف گرانقيمت ازسوي طبقات ثروتمند و مرفه، صنعتگران فلزکار، به ويژه زرگران و نقره سازان تمامي توجهخود را به زيباتر ساختن ظروف معطوف داشتند و کوشيدند تا به اشيا مصرفي حالتي تزئينيبدهند. با آنکه براثر تاراج اسکندر و سپاهيان او از دست ساخته هاي گرانقيمت اين دوره که غنايمي کم وزن و پربها بودند اثر چنداني باقي نمانده، ولي آنچه طي يکي دو قرن اخير در اثرکاوشهاي باستانشناسي يا بطور تصادفي از زير خاک بيرون آمده نشانه استادي و مهارتصنعتگران و مويد وجود مليله کاري در ايران بيش از تاريخ ميباشد. |
| همچنين پروفسور آرثر آپهام پوپ در کتاب شاهکارهاي هنر ايران ضمن اشاره به زرگري ونقره سازي در سالهاي بعد از ظهور اسلام به مقداري مليله که از منطقه ري يافت شده و بهقرن دوازدهم ميلادي تعلق دارد اشاره کرده است. |
| متاسفانه از آنجا که اکثر اشيا مليله ايراني، اعم از طلا و نقره بمنظور استفاده مجدد از فلزش ذوب شده، نمونههاي زيادي از آن در دسترس نيست و تنها از دوره قاجاريه مقداريسرقليان، گيره استکان، سيني در اندازههاي مختلف، گوشواره، سينه ريز و...... باقي ماندهکه بخشي از آنها در موزههاي داخلي و خارجي و بخشي ديگر در مجموعههاي خصوصي يا نزدخانوادهها نگاهداري ميشود. |
| در سالهاي نزديک به جنگ جهاني دوم و در همان شرايطي که گفته شد گروهي به صرافتاحيا هنرهاي دستي افتاده بودند، جمعي از هنرمندان مليله ساز زنجاني به اصفهان و تهرانرفتند و به ساخت زيور آلاتي به وسيله طلا و با بهره گيري از اسلوب فني مليله کاريپرداختند که حاصل کارشان، مخصوصا گويهاي کوچک رزيني که توليد ميکردند، يکي ازبرجسته ترين فرآوردههاي بازار زرگران اين دو شهر بود. |
| در حال حاضر نيز مليله کاري در شهرهاي تهران، زنجان و اصفهان رواج دارد که فرآوردههايتوليدي هنرمندان اصفهاني داراي جنبهاي تجملي و تشريفاتي است، مليله کاران تهرانيبيشتر در امر ساخت جواهرات به فعاليت اشتغال دارند و زنجان تنها شهري است کهمصنوعات مصرفي مليله در آن توليد ميشود. |
| صنعتگران زنجاني در حال حاضر مواد اوليه کارشان را فقط از طريق ذوب ظروف نقرهايمستعمل تهيه ميکنند. |
| نقره مصرفي در مليله سازي داراي عيار 100 است. ولي براي ساختن دسته يا پايه ظروف کهميبايست داراي استحکام بيشتري باشد معمولا نقره با عيار پائينتر را مورد استفاده قرارميدهند |
| نحوه ساخت |
| مليله سازان براي شروع به کار ابتدا نقره مصرفي را با عيار مورد نظر انتخاب و بوسيله ظرفي بنام بوته در کوره قرار داده و ذوب ميکنند. آنگاه نقره مذاب را در داخل ابزاري بنام ريچه که 25 تا 30 سانتي متر درازا دارد و دو شيار طولاني به قطر 5 ميليمتر بر روي آن تعبيهشده، ميريزند و به اين طريق مفتولي با طول و قطر شيار روي ريچه بدست ميآورند. درمرحله بعد، مفتول نقرهاي را روي سندان گذاشته و به کمک چکش آن را به صورتي چهارپهلو در ميآورند. سپس آن را با چراغ کورهاي حرارت داده و در شرايطي که مفتول کاملاگرم شده و قابليت انعطاف پيدا کرده است، از ميان دستگاه نورد قابل تنظيمي عبور داده وبه مفتول هايي به قطرهاي دلخواه تبديلش ميکنند. |
| اين مفتولهاي باريک در کوره حرارت داده شده و آماده حديده کردن ميشود. عمل حديدهکردن، موجب بدست آمدن مفتول هايي با ضخامت بسيار کم و قطر يکنواخت ميگردد کهمفتول حاصل، ابتدا بايد دولا تاب و پس از آن با کمک قسمت مسطح دستگاه نورد کوبيدهشده و به صورت نواري به قطر تقريبي يک تا 1/5 ميليمتر درآيد. اين نوار که لبهاي مضرسدارد، نوار مليله ناميده ميشود و استاد کاران مليله ساز، بعد از تهيه آن، ابتدا صفحه يفلزي مستطيل شکلي را که معمولا از جنس مس و داراي ابعاد مختلف است انتخاب و يکسطح آن را کاملا موم اندود ميکنند. بطوري که لايهاي به ضخامت سه تا چهار ميليمتر از موم روي صفحه را بپوشاند. سپس قالبي را که به شکل محصول مورد نظر بريده شده روي صفحه مسي قرار داده و نواري را که پهنايي بيش از نوار مليله دارد از اطراف قالب ميگذرانند تاشکل قالب را بخود گرفته و در موم فرو رود. |
| هنگامي که به اين ترتيب طرح اوليه مليله ساخته شد، استاد کار ميانه قالب را با نقشهايمليله که قبلا بوسيله دست و با کمک انبري ظريف ساخته شده پر ميکند و در پايان کار آنها را با مفتولهاي بسيار ظريف فولادي به يکديگر ميبندد تا براثر حرکت و تکان خوردن جا عوضنکنند و تغيير شکل ندهند. اين اسکلت بوسيله حرارت دادن صفحه مسي از موم جدا و برروي سطحي هموار قرار داده ميشود و مقداري گرده لحيم که عبارت از براکس و براده نقرهاست روي آن ريخته و شعله گاز را بر روي آن حرکت ميدهند. براثر اين کار، گرده لحيم ذوب شده و اتصال نقشهاي کوچک را با يکديگر و همچنين ديواره نقش باعث ميگردد. |
| پس از اتمام آتشکاري و اتصال کليه قطعات به يکديگر سپمهاي فولادي را بريده و محصولرا که تقريبا کار ساختش به پايان رسيده در طشتکي که حاوي محلول رقيق اسيد سولفوريک است قرار ميدهند. يا در داخل ظرف محتوي زاغاب (محلول زاج سفيد و آب) ميجوشانند تااضافات و لکه هاي روي نقره از بين برود. در پايان با برس سيمي ظريفي مليله ساخته شده را پاک نموده و ناهمواري هايش را بوسيله سوهانهاي ظريف و نيز سمباده از بين برده و آن راپرداخت مينمايند. |
|
خانه | نشريات | قوانين | اتاقهای مشترک | شعب اتاق | اتحاديه ها | کشورهای خارجی | اتصالات | دفترچه تلفن | تماس با اتاق |
Designed by Mehr
Argham Rayaneh |
Hosted by SGNetWay |
