 |
 |
 |
 |
||
 |
|||||
 |
|||||
|
اتـــــــــــــــــــــــاق بـــــــــــــــــــــــازرگـــــــــــــــــــــــانـــــــــــــــــــــــی و صـــــــــــــــــــــــنــــــــــايــــــــــع و مــعـــــــــــــــــــــــادن ايـــــــــــــــــــــــــران |
|||||
|
خانه | نشريات | قوانين | اتاقهای مشترک | شعب اتاق | اتحاديه ها | کشورهای خارجی | اتصالات | دفترچه تلفن | تماس با اتاق |
|||||
| پاي پوشهاي سنتي |
| گيوه ، چارق |
| مناطق کوهستاني کردستان و باختران و فارس و گذرگاههاي صعب العبور آن ها، کم بودنراههاي ارتباطي ماشين رو، نوع معيشت مبتني بر دامداري و کشاورزي و ضرورت تحرکفراوان در فصول سه گانه بهار و تابستان و پائيز (که فصلهاي کار هستند) پاافزاري راميطلبد که سبک راحت مقاوم خنک و در عين حال ارزان باشد و خود عشاير، روستاييان وجوامع شهري و جوامع نيمه شهري با امکانات موجود در منطقه قادر به توليدآن باشند. گيوهنوعي پاي افزار است که رويه آن را از ريسمان و نخ پرگ يعني ريسمانهاي پنبهاي بافته وزير،يا ته آن را گاه از چرم و غالبااز لتهاي بهم فشرده و درهم کشيده ميسازند. |
| گيوه را بايديکي از جالبترين و ارزنده ترين صنايع دستي روستايي ايران دانست.اين پوششقديمي که روزگاري بخصوص در فصل تابستان مورد استفاده فراوان قرار ميگرفت . |
| در سالهاي اخير به سبب رواج کفش ماشيني و جايگزين شدن آن بجاي پاي افزارهاي قديميدر اکثر مناطق ايران رونق و اعتبار ديرين را از دست داده و صنعتگران شاغل نيز بعلت کمي درآمد و کاهش تقاضادر اين رشته به مشاغل ديگر روي آوردهاند ولي زيبائي و تنوع وطرحهاي متعدد گيوه آنچنان است که هنوز هم داراي متقاضيان فراواني بوده و از استقبالقابل توجهي در فصول بها و تابستان برخوردار ميباشد. |
| گيوه کشي يکي از صنايع دستي رايج و بومي استان باختران است و به ويژه در بخشاورامانات از جمله صنايع دستي مسلط ميباشد. اين صنعت بومي را ميتوان بر مبناي نوعتوليد و محل توليد به دو بخش اصلي روستائي و شهري تقسيم کرد. |
| دو روستاي حجيج و نودشه از بخش اورامانات جزو مراکز قديمي و مهم توليد از گيوهميباشند که تخت آن کهنهاي است و به نام گيوه زيرهاي، شهرت دارد علاوه بر دو روستايياد شده روستاهاي ديگري که در آنها قبلاگيوه کشي و گيوه چيني معمول بوده و هنوز هماين کار ادامه دارد عبارت است از : روستاي وراد، خانه دره، شرکان، ميريه نروي، وزلي تنگمردان، پيله گر بره سيمين عليا، طلسم، ژامرگ، تومک، زمگه حيدر، حسين آباد دوآب،قشلاق عليا، داربيد. |
| مواد اوليه: |
| بخشي از مواد مورد مصرف گيوه بافان در محل و بخشي ديگر از نقاط ديگر تهيه ميشود. |
| مواردي که در محل تهيه ميشود. |
| پوست گاو، پيه، نري گاو و نخ تابيده است. |
| و مواردي که از خارج تهيه ميشود عبارت استاز : |
| -1 براي گيوههاي تخت زيره اي |
| رنگ، پارچه نازک نخي، کتيرا، نخ تابيده(قرقره) |
| -2 براي گيوه هاي طرح جديد (تخت چرمي و پلاستيکي) |
| ميخ پوست دباغي شده، پاشنههاي لاستيکي، کف هاي لاستيکي، چسب، پوست، نري گاو،پارچه نخي، موي بز. |
| - کار گيوه کشي معمولا در دو مرحله کارگاهي و خانگي انجام ميشود. کارهاي مربوط به تختگيوه که کاري مردانه است معمولا در کارگاه و يا مغازهها با ابزار گوناگون انجام ميشود. درمناطق شهري کارهاي مربوط به رويه گيوه توسط زنان و در خانهها صورت ميگيرد. اين کار درروستاها هم به دست زنان و هم به دست مردان در خانه و قهوه خانه و اماکن عمومي در ايام فراغت انجام ميشود. |
| - در کارگاههاي گيوه کشي معمولا سه نفر با هم کار ميکنند اين سه نفر که در يک مقطعمثلثي شکل بصورت زنجيرهائي و يا تقسيم کار معين کار را شروع ميکنند و به مرحله انجامميرسانند عبارتند از: -1 پروني paruni که از پارچههاي رنگ شده فيتيله درست ميکنند و نسبت به دو نفر ديگر از مهارت و تخصص کمتري برخوردار است در واقع پروني در مرحلهشاگردي گيوه کشي قرار دارد. -2 پي کنه گيرpeykanegirکسي که داراي تخصص ومهارت است و به مرحله استادي نزديک ميباشد. او بخش مياني کار و به عبارت ديگر بخشاتصال فتيلهها را انجام ميدهد و تخت گيوه را براي انجام کار نهائي که به دست استاد کارانجام ميگيرد آماده ميکند. -3 کلاشگرkelas-gerکه استاد و معمولا صاحب کارگاهاست برش و پرداخت و تکميل تخت گيوه و بطور کلي موارد حساس و دقيق کار را انجامميدهد. مرحله ديگر اتصال رويه گيوه به تخت گيوه است و محل آن آنرا استاد کار باسوراخهائي که با درفش بوجود ميآورد تعيين ميکند و يک نفر ديگر که معمولا در خارج ازکارگاه است اين محدوده را با ريسماني که از موي بز تابيده شده ميدوزداين کارراپرگاماروني pergama-runi و عامل اين کار را پر کاماگير Pergama-Gir مينامند. |
| ابزار کار |
| در کار گيوه کشي بطور کلي از سه نيروي فشاري کششي و ضربهاي استفاده ميشود وابزارهاي که در اين صنعت دستي به کار ميرود و جهت استفاده از اين سه نيرو است و درپارهاي موارد به منظور نگهداري و مقاومت، پا هم به کار گرفته ميشود و کليه اين نيروها ازطريق دست وارد ميشود پا به لحاظ انعطاف پذيري جايگزين سندان ميشود و بطور کلي ابزارکار عبارت است از: سندان چوبي، مشته، درفش، کوره درفش درفش ناوکش ، درفشپرگاماسم، کوره درفش پي کنه، چسني، پرگاما، گزن، چوب ساوچوکله، روغندان، وز، دوارگير، گوره گير، قوتله، چاقو، پواز، گيره پي کنه. |
| مراحل مختلف ساخت: |
| -1 آماده کردن پوست که مراحل زير را شامل ميشود و همه کارهاي آن توسط استاد کار انجام ميگيرد. |
| الف خيس کردن |
| ب گستردن آن روي زمين |
| ج خاک يا خاکستر پاشيدن روي آن که به تدريج آب پوست را ميکشد و خشکش ميکندکهاين کار گاهي از يکماه هم بيشتر به طول ميانجامد. |
| د نرم کردن پوست |
| ه رشته کردن پوست و درست کردن نسخه هاي باريک |
| و زدون مو از تسمه |
| ز نرم کردن تسمه ها با پيه |
| -2 رنگآميزي پارچه |
| -3 تهيه فيتيله توسط شاگرد |
| -4 پي کنه گير |
| رنگ در گيوه |
| رنگ هائي که در تهيه گيوه بکار ميرود عبارتند از رنگهاي آبي ، قرمز، سفيد، استخواني،سياه رنگهاي آبي و قرمز که در تخت گيوه بکار برده ميشود قبلا تخت گيوهها فقط به رنگسفيد بود رويه گيوه مردانه معمولا سفيد بوده وبراي بافت گيوههاي زنانه از نخهاي رنگينو گاه از انواع منجوق نيز استفاده به عمل ميآيد. رنگ استخواني، رنگ پاشنه و نوک تختگيوه به دليل استفاده از نري گاو که بعد از خشک شدن حالت استخواني ميگيرد به رنگاستخواني است. رنگ سياه ، رنگ موي بز که در پر گاما به کار ميرود. سياه است اين رنگ در زير رويه قرار ميگيردو هرگز ديده نميشود. در باختران 4 نوع گيوه معمول است: |
| -1 گيوه تخت آجيده |
| -2 گيوه تخت چرمي |
| -3 گيوه تخت لاستيکي |
| -4 گيوه رويه ابريشمي. مراکز توليد گيوه در ايران پراکنده بود و تقريبا در بيشتر نقاط کشور نشا نه هايي از توليد اين محصول ميتوان ديد اما عمدتا مناطق مختلف باختران، استانمرکزي، فارس و... مرکز توليد انواع گيوه محسوب ميشود. |
|
خانه | نشريات | قوانين | اتاقهای مشترک | شعب اتاق | اتحاديه ها | کشورهای خارجی | اتصالات | دفترچه تلفن | تماس با اتاق |
Designed by Mehr
Argham Rayaneh |
Hosted by SGNetWay |
